به معرور حكومت نمود ؛ اما بيشتر از هشت ماه فرمانروايى نكرد كه سرانجام خالد بن وليد با سپاه اسلام وارد يمن شد و آنجا را آزاد كرد . « 1 » ( 1 ) حكومت شام در دورانى كه عرب به واسطهء مهاجرتهاى پىدرپى قبايل ، آشفته و پريشان بود ؛ طايفه‌اى از قضاعه و بنى سليح پسر حلوان كه : بنى ضجعم پسر سليح معروف به ضجاعمه از آنان بودند ؛ به مرزهاى شام آمدند و ساكن گشتند . آن‌گاه كشور روم اينها را براى اهداف خود پرورش داد تا از كارهاى بيهودهء عرب صحراگرد ، جلوگيرى نمايند و براى مقابله با لشكر ايران نيز آماده باشند و از خودشان فرمانروايى برگزينند . از اين طوايف ، فرمانروايانى پىدرپى سركار آمدند و سالها از قلمرو خود دفاع نمودند . مشهورترين آنان ، زياد پسر هبوله است كه آغاز حكومتشان اوايل قرن دوم ميلادى تا پايان همان قرن بود و با روى كار آمدن خاندان غسّان ، حكومت خاندان قبلى منقرض شد . خاندان غسان ، همان كسانى هستند كه بر ضجاعمه پيروز گشتند و آن چه داشتند ، به چنگ آوردند . روم شاهانى بر سرزمين شام گمارد كه پايتخت آنها دومة الجندل بود . غساسنه « 2 » ، مدتى از طرف روم ، فرمانروايى شام را به عهده داشتند ، تا واقعهء « يرموك » در سال 13 ه . پيش آمد و آخرين فرمانروايشان ، جبله پسر ايهم در زمان خلافت امير مؤمنان ، عمر بن خطاب - رضى اللّه عنه - تسليم مسلمانان شد . « 3 » ( 2 ) فرمانروايى در خاك حجاز اسماعيل - عليه السّلام - در طول زندگىاش رهبرى و پيشوايى مكه و سرپرستى خانهء خدا را به عهده گرفت . « 4 » و در سال 137 سالگى فوت نمود . « 5 » پس از او دو نفر از پسرانش ، به نام نابت

--> ( 1 ) - محاضرات تاريخ امم اسلامى / ج 1 / 32 - 29 ( 2 ) - غساسنه : غسانيان ( 3 ) - محاضرات تاريخ امم اسلامى / 34 و ارض القرآن / 2 / 82 - 80 ( 4 ) - قلب جزيرة العرب / ص 237 - 230 . ( 5 ) - سفر تكوين 25 : 17 .